Junkers Ju 52m boven de besneeuwde Russische vlakten. Het toestel van III./TG 3 draagt de Gruppe-kentekens op de rompneus en richtingsroer.

• Inleiding
• In dienst bij Luft Hansa
• In militaire dienst
• Inzet in het westen
• De Balkan, Rusland en Afrika
• Luftwaffe transporteenheden met de Ju 52/3m uitgerust
• Transportgeschwadern en Transportgruppen
• Andere interessante links

   Inleiding

De originele Ju 52 was een éénmotorige ééndekker met laag ingeplante vleugels die als de 'dubbele vleugel' van Junkers waren gebouwd. Het vliegtuig bestond uit een stalen buisconstructie die met golfplaten uit aluminium was bekleed. Deze bekleding met golfplaten betekende een aanzienlijke versterking tegenover de gladde platen die oorspronkelijk werden gebruikt. De inhoud van het laadruim bedroeg 32,27 m². Aan de bakboordzijde was een laadluik aangebracht dat horizontaal kon neergeklapt worden.
          Het eerste prototype, Ju 52ba (D-1975 W.Nr 4001) maakte zijn eerste vlucht op 13 oktober 1930 en werd aangedreven door een Junkers vloeistofgekoelde L88 12 cilinder 800 pk motor-in-lijn met een vierblad propeller. Na het uitvoeren van verschillende testen werd het toestel heruitgerust met een 750 pk BMW VIIau 12 cilinder motor-in-lijn en kreeg daarmee de benaming Ju 52be. Het tweede bekende toestel (D-2133 W.Nr 4002) had grotere vleugels, was aanvankelijk uitgerust met een BMW VII en werd Ju 52de genoemd. Deze motor werd echter spoedig vervangen door een 750 pk Armstrong Siddeley Leopard luchtgekoelde 14 cilinder stermotor. Met deze modificatie kreeg de D-2133 de benaming Ju 52di. Deze Armstrong Siddeley werd op zijn beurt vervangen door een Junkers Jumo 204 Diesel van 750 pk en daarmee kreeg het toestel dan de benaming Ju 52do.
          Het derde toestel (D-2317 W.Nr 4004) werd Ju 52ce genoemd en was voorzien van structurele versterkingen en een gemodificeerde vleugelvoorrand. Dit toestel werd eveneens aangedreven door een BMW VIIau en werd in december 1932 naar Zweden overgevlogen waar het werd uitgerust met een normaal landingsgestel en vlotters. Op die manier werd deze machine de SE-ADM. De Ju 52de/di en do konden eveneens als land- of watervliegtuig worden ingezet. De Ju 52do kon bovendien met ski's worden uitgerust.
          D-2356 W.Nr 4005 werd gebouwd als lijnvliegtuig met 15 zitplaatsen en werd oorspronkelijk door een 780 pk BMW IXu aangedreven. Het kreeg de benaming Ju 52cai. Tijdens één van zijn vluchten stortte dit toestel echter neer en werd in met 1931 afgeschreven. De laatste éénmotorige Ju 52 was CF-ARM (W.Nr 4006). Deze werd in 1931 aan de Canadian Airways geleverd en was uitgerust met een BMW VIIau. Deze motor werd in 1936 vervangen door een 825 pk Rolls Royce Buzzard. Daardoor werd de benaming Ju 52cao.
          De opvolger van de Ju 52 was de driemotorige Ju 52/3m die werd ontworpen door de chef-ontwerper van Junkers, Dr.Dipl.Ir. Zindel. Het eerste gekende Werk Nummer -fabrieksnummer 4008- was niet als prototype geregistreerd en werd later in 1932 aan de Lloyd Aereo Boliviano geleverd. Dit toestel werd aangedreven door drie door BMW gebouwde Pratt & Whitney Hornet stermotoren en Ju 52/3mce genoemd. Alles tezamen werden er zeven Ju 52/3m's aan Bolivia geleverd -W.Nr 4013 tot 4019-. Daar werden deze toestellen hoofdzakelijk ingezet als transporttoestellen en namen deel aan het Boliviaanse-Paraguyaanse conflict boven de Gran Chaco in 1932-33. Dit was de eerste bekende operationele inzet van dit type vliegtuig.
          De Ju 52/3mce en fe, de twee meest gebouwde versies, werden aangedreven door BMW 9 cilinder stermotoren. Andere versies werden uitgerust met de BMW 132 ( BMW-licentie van de Pratt & Whitney), de Hispano-Suiza, de Pratt & Whitney Wasp en de Bristol Pegasus. De Ju 52/3mho was uitgerust met drie 650 pk Junkers Jumo dieselmotoren.

   In dienst bij Luft Hansa

   In militaire dienst

Enkele Ju 52/3m's werden uitgerust met vlotters, de eerste machine die als dusdanig werd uitgerust was OH-ALK W.Nr 4010. In 1935 werd een militaire versie van de Ju 52/3m gebouwd voor de inzet bij de toenmalige in het geheim werkende Luftwaffe. Deze Ju 52/3mg3e was ontworpen als een zware bommenwerper die over een vierkoppige bemanning beschikte. Het toestel had twee 7,9 mm MG 15's als defensieve bewapening, waarvan één MG vast op de rug was gemonteerd. De tweede bevond zich in een soort 'vuilnisemmer' onder de romp, achter de cockpit.

Junkers Ju 52/3mg6e (See) van de Transport Staffel Fliegerführer Nordost. Op de voorgrond WNr. 7062 P4+DH. (Foto: ECPA)

Ju 52/3mg4e's van de Spaanse Nationalisten

Bij de Ju 52/3mg5e werden voor de eerste maal de sterkere BMW 132 T motoren gebruikt.

Deze Ju 52/3m werd in Polen gebruikt als 'vliegende ambulance'

Een deel van de toestellen die in Noorwegen werden ingezet kregen een wintercamouflage.

   Inzet in het westen

In het begin van 1939 testte Hanna Reitsch, de vrouwelijke testpilote die toen in dienst was bij DFS, de DFS 230 – een experimenteel troepenzweefvlietuig. Dit toestel werd achter een Ju 52/3m vastgemaakt en op sleeptouw genomen. Deze combinatie zou een nieuw begrip worden in een oorlog waarin vliegtuigen op grote schaal, en voor allerlei doeleinden werden gebruikt. Dit zweefvliegtuig had een tweekoppige bemanning en kon acht volledig uitgeruste soldaten vervoeren. Het kon onder een zeer steile hoek dalen. De test door Hanna Reitsch uitgevoerd werd bijgewoond door Ritter von Greim, Kesselring, Model, Milch en Udet – leden van de hoogste Luftwaffe-leiding in Nazi-Duitsland. Ze waren zo tevreden over het zweefvliegtuig en het toestel viel zo in de smaak dat ze zelf een vlucht wilden meemaken.
          Toen Duitsland dan op 10 mei 1940 zijn inval in het Westen begon werden de zweefvliegtuigen voor de eerste maal operationeel ingezet tegen de Belgische forten van Eben-Emael, die het Albertkanaal domineerden, de belangrijkste Belgische verdedigingslijn in het oosten. De forten werden door parachutisten van de Stürmabteilung Koch veroverd. Deze Abteilung bestond uit 1./FJR 1, een parachutisten-detachemant van het VII Fliegerkorps, een Schlepp-Gruppe die was uitgerust met zweefvliegtuigen en verschillende grondondersteuningseenheden. De piloten van de zweefvliegtuigen waren voor de oorlog amateurpiloten geweest (hun chef was Oberjäger Brautigam) die allen een uiterst geheime training hadden doorgemaakt te Hildesheim. Daar waren hun toestellen na de opleiding uiteengenomen geworden en naar Köln overgebracht waar ze terug werden gemonteerd en klaargemaakt voor de aanval.
          Negen zweefvliegtuigen startten om 04.30 Hr vanaf Köln-Butzweiler en Köln-Ostheim maar slechts 55 man (zeven zwevers) bereikten hun doel. Terwijl de1./FJR 1 drie bruggen over het Albertkanaal veroverde werd er op het dorp Eben-Emael een kleine aanval met duikbommenwerpers uitgevoerd. Het detachement parachutisten viel daarop de negen verdedigde fortificaties van het fort aan met springladingen van 12,5 en 50 kg. Om 07.00 Hr op 11 mei gaf het fort zich over. De aanvallers hadden vijf man verloren.
          Bij de inval in de Lage Landen en Frankrijk namen er ongeveer 500 Ju 52/3m's deel aan de operaties, een deel daarvan werd ingezet tegen Nederland. Daarbij werden parachutisten gedropt op vier hoofddoelen: in het noorden en zuiden van de Moerdijkbruggen, bij Dortrecht, rond het vliegveld Rotterdam-Waalhaven en rond De Haag. Deze laatste actie had tot doel de Nederlandse Koninklijke Familie gevangen te nemen. Een uur nadat er een bombardement op Waalhaven was uitgevoerd door vliegtuigen van KG 4 en I./KG 30 werd er een bataljon parachutisten gedropt door I., II. en III./KGzbV 1 ten oosten van Waalhaven. Voordat dit vliegveld kon worden ingenomen moest een hardnekkige weerstand van Nederlandse troepen worden gebroken. De drie Gruppen van KGzbV 1 verloren daarbij 41 toestellen.
          Ondanks de hardnekkige weerstand en een sterk geconcentreerd vuur dat het gebruik van de Yperenbrug verhinderde waren er in de loop van de dag 250 Ju 52/3m's op Waalhaven geland. Veel transporttoestellen landden op de weg Rotterdam-Den Haag bij Delft. Met de He 59 en Ju 52/3m watervliegtuigen van KGzbV 1 landden er 150 man op de Maas en om 05.00 Hr waren de bruggen veroverd. IV./KGzbV 1 verloor daarbij 18 toestellen, KGrzbV 12 verloor er niet minder dan 40, KGrzbV 9 telde een verlies van 39 toestellen en de KGrzbV 11, die eveneens aan de aanval op Nederland deelnam moest bij deze aanval 11 vliegtuigen uit zijn getalsterkte afschrijven.
          Reeds kort na het begin van de aanval hadden de transportoperaties een achterstand op het geplande schema. Het waren daarbij de Ju 52/3m's die het meeste werk leverden bij de bevoorrading van de vooruitgeschoven eenheden van de Wehrmacht. Tijdens de aanval op Nederland werden er niet minder dan 167 Ju 52/3m's neergehaald of vernietigd, het merendeel door de luchtafweer.
          Tijdens de rustperiode die intrad na de verovering van België, Nederland en Frankrijk werden alle transporteenheden van de Luftwaffe paraat gehouden voor de op handen zijnde 'Operation Seelöwe', de geplande invasie van Engeland die nooit zou plaats vinden.

   De Balkan, Rusland en Afrika

Bij de aanval op Joegoslavië en Griekenland waren de transporteenheden van de Luftwaffe noodzakelijk voor het snelle overbrengen van Duitse troepen naar de Balkan. Op 6 april 1941 lanceerden de Stuka-Verbände een onafgebroken aanval op Belgrado en elf dagen later gaf het land zich over. 22 dagen later werd evacueerden de Britse troepen uit Griekenland naar Kreta en stond enkel dit eiland nog in de weg voor de volledige Duitse overheersing van de Balkan.
          Op 20 mei 1941 om 07.00 Hr lanceerde de Luftwaffe haar grootste luchtlandingsaanval van de oorlog, 'Operation Mercur', de landing van 22.500 troepen op Kreta. Voor deze aanval waren er 493 Ju 52/3m's en ongeveer 80 DFS 230's beschikbaar van KGzbV 1, KGrzbV 101, 102, 105, 106, 172, de speciaal opgerichte KGrzbV 40 en 60 en Luftlandegeschwader 1. De aanval die onder bevel stond van General Kurt Student, bevelhebber van het XI Fliegerkorps, was gepland om in twee golven te worden uitgevoerd. De ene golf was onmiddellijk gericht tegen Maleme, de andere had Canea als hoofddoel. Er moest 750 man landen met zweefvliegtuigen, 10.000 met parachutes, 5.000 werden er aangevoerd met Ju 52/3m's en nog eens 7.000 zouden over zee worden overgebracht. De aanval verliep echter niet volgens plan daar de 2nd New Sealand en de 6th Australian Division een verdedigingsgordel hadden kunnen vormen. Was de Luftwaffe niet in het bezit geweest van de volledige luchtsuperioriteit had de aanval gemakkelijk kunnen omslaan in een zware nederlaag. Alhoewel de aanval op Kreta uiteindelijk een klinkende Duitse overwinning werd, betekende de invasie van Kreta tegelijkertijd het inluiden van de doodsklok voor de Duitse luchtlandingstroepen. De Duitsers telden ongeveer 4.500 verliezen aan manschappen en 170 zwaar beschadigde of vernietigde vliegtuigen.
          Toen Duitsland op 22 juni 1941 dan Rusland binnenviel werden IV./ KGzbV 1, KGrzbV 102, 50, 104, 106 en 108 – allen uitgerust met de Ju 52/3m – operationeel aan het Oostfront. Door de taktiek van 'verbrande aarde' die door de terugtrekkende Russische troepen werd toegepast werd de bevoorrading van de Duitse troepen op de schouders van de transporteenheden van de Luftwaffe gelegd. De misschien meest bekende operatie waarbij de Ju 52/3m's als transporttoestellen voor bevoorrading werden ingezet was het leveren van ravitaillering aan de ingesloten troepen van het 6de Leger in Stalingrad. De volgende eenheden namen met hun Ju 52/3m's aan deze operatie deel : KGzbV 1, KGrzbV 9, 50, 102, 105, I./KGrzbV 172, KGrzbV 500, 600, 700, 800 en 900. Verder namen nog KGrzbV 200 met zijn FW 200 Condor, KGrzbV 5, 20, en 23 met hun He 111's en KGrzbV 21 en 22 met hun Ju 86's deel.
          Ook de tot transportvliegtuigen omgebouwde bommenwerpers van KG 27, 55 en I./KG 100 – He 111's, en de He 177's van I./KG 50 werden voor de bevoorrading ingezet. Tussen 29 november 1942 en 3 februari 1943 werden er door deze toestellen 240.780 ton uitrusting, voedsel en munitie en 88.700 ton brandstof naar Stalingrad overgebracht. Daarnaast mogen ook de honderden gewonden en verminkten die uit het omsingelde Stalingrad werden weggebracht niet worden vergeten. Deze totalen, alhoewel indrukwekkend, waren volkomen ontoereikend om de Duitse troepen in Stalingrad op de been te kunnen houden en het afgrijzen van de uiteindelijke vernietiging van het 6de Leger en de gevolgen ervan spookten nog lang na in de geesten van de Duitse militairen na het einde van WO II.
          Ook in Noord-Afrika waren de transporteenheden van de Luftwaffe met hun Ju 52/3m's zeer aktief. Maar in november 1942 waren er ook daar niet minder dan 10 extra Gruppen nodig om het allernoodzakelijkste aan materiaal voor de troepen in dit gebied te kunnen leveren. De eenheden die voorheen deze opdracht verzorgden waren III. en IV./KGzbV 1, KGrzbV 400, 600 en 800 geweest.

Ju 52/3m als transportvliegtuig voor de brandstofbevoorrading van de troepen van het Afrika-Korps.

   Luftwaffe transporteenheden met de Ju 52/3m uitgerust

   Transportgeschwadern en Transportgruppen

TOP

Junkers Ju 52/3m foto (1)

Junkers Ju 52/3m Foto (2)

Junkers Ju 52 Burgertoestel

		Awarded to quality aviation information websites

Informatie